İzmir Gıda Çarşısında Hijyen Sorunsalı
İzmir Gıda Çarşısı ile ilgili YazarPortal yazarı İsmail Yaman, gıda ve hijyene ilişkin çözümlenmesi gereken konular olduğunu dile getirdi.
Yaman, YazarPortal’deki köşesinde şu hususlara değindi:
İzmir Gıda Çarşısı, bu kadim şehrin mutfağına, İzmirli hemşerilerimin sofrasına giden ekmeğin, katığın ilk durağı; adeta şehrin mutfak kapısıdır.
Kurulduğu ilk günlerdeki o heyecanı, ortaya konan o güzel hayali dün gibi hatırlıyorum; burası pırıl pırıl, düzenli ve en önemlisi güvenilir gıdanın kalbi olacaktı.
Niyet buydu, hedef buydu. Gelgelelim bugün çarşıya adım attığınızda, o kuruluş felsefesinden ve hedeflenen düzenden uzaklaşıldığı açıkça görülüyor. Adı hâlâ “Gıda Çarşısı” ama kafanızı kaldırıp tabelalara bir baksanız; mermercisinden parkecisine, kerestecisinden matbaacısına, hırdavatçısından oto tamircisine kadar gıda dışı pek çok iş kolunun bir arada faaliyet gösterdiği, karmaşık bir yapının tam ortasında buluyorsunuz kendinizi.
Açıkça soruyorum: Burası mevzuata uygun bir gıda üssü mü, yoksa gıda dışı sektörlerin ağırlıkta olduğu kontrolsüz bir sanayi sitesi mi?
Burada mesele sadece bir esnaf çeşitliliği ya da her sabah yaşanan o bildik trafik keşmekeşi değil dostlar.
Asıl endişe verici olan, doğrudan doğruya hepimizin, evlatlarımızın, çoluğumuzun çocuğunun sağlığını yakından ilgilendiren halk sağlığı ve gıda güvenliği konusudur!
Biz bu çarşıdan evimize ekmek götürüyoruz, farkında mısınız?
Çarşıdaki fiili durumu göz önünde bulundurarak vicdanınıza sorun: Bir tarafta muhafaza edilen bakliyatlar, her sabah çocuklarımıza yedirdiğimiz peynirlerin saklandığı depolar; hemen bitişiğinde ise mermer kesen, ortalığı dumana katan bir atölye. Havada uçuşan mermer tozlarının, yandaki parkeciden kalkan incecik talaşların, matbaadan yayılan kimyasal mürekkep ve cila kokularının gıda ürünleriyle aynı havayı soluması kabul edilebilir mi?
Soruyorum size; bu tozun toprağın, kimyasal kokuların etki alanındaki pirinçten, bulgurdan, peynirden şifa mı bekleyeceğiz, yoksa hastalık mı?
Avrupa’daki örneklere dönüp bir bakın; Berlin’deki, Paris’teki gıda toptancı hallerinin veya lojistik merkezlerinin yanına bir tek mermer atölyesi, tek bir oto tamircisi sokabilir misiniz?
Gelişmiş ülkelerde gıda güvenliği “kırmızı çizgi” değil; adeta bir memleket meselesi, namus meselesi olarak görülüyor. Gıdanın saklandığı havzanın kokusuna, nemine bile milimetrik müdahale edilirken biz burada sağlığımızı toza toprağa kurban ediyoruz.
Dünyada sektörel karantina, yani gıdayı diğer tüm kirletici unsurlardan yalıtma kuralı harfiyen uygulanırken; biz koskoca çarşıyı, göz göre göre merdiven altı bir sanayi sitesi görüntüsüne büründürdük.
Yazıktır, günahtır!
Açık ve net söylüyorum: Gıda işi şakaya gelmez, ihmal kaldırmaz, bürokratik gecikmeleri hiç affetmez. Bu çarşıda öncelik bazı ticari hırslar veya haksız kazançlar değil; bu şehrin insanının sağlığı olmak zorundadır.
Temel kural, aklın ve bilimin yolu bellidir: Gıda işletmelerinin yakın çevresine hiçbir kirletici, toz üreten, koku salan sektör sokulamaz, sokulmamalıdır!
Peki, bu ayıba, halk sağlığını tehdit eden bu fiili duruma kimler sebebiyet veriyor? Kim bu ihmaller zincirinde rol alıyor? Başta o ruhsatlandırma süreçlerinde gerekli sektörel ayrımı ve denetimi hassasiyetle yürütmeyen yerel yönetimler ve belediyeler…
Ardından yanı başındaki bu büyük riski, bu feryadı etkin denetimlerle ortadan kaldırmayan ilgili tarım ve orman müdürlükleri…
Ve ne yazık ki, gıda güvenliğini göz ardı ederek dükkanını gıdayla uzaktan yakından alakası olmayan ağır iş kollarına kiralayan mülk sahipleri…
Sorumluluk zincirinde yer alan ve denetim görevini eksik bırakan herkes bu idari ve vicdani vebalin tam göbeğindedir!
Ancak amacım sadece birilerini suçlamak, “sizden öncekiler yaptı, ondan öncekiler göz yumdu” diyerek geçmişin gölgesine sığınmak veya sorumluluğu birbirine atan, gelmiş geçmiş tüm siyasi partiler gibi top çevirmek değil. Yılların biriktirdiği bu ihmallerin bedelini zaten bugün sağlığımızla ödüyoruz.
Ama bu sürdürülemez, halk sağlığını riske atan düzene artık bir çeki düzen verilmesi, bıçağın kemiğe dayanması şart!
Buradan İzmir’in tüm yetkililerine, vicdan sahibi yöneticilerine sesleniyorum: Gelin, günlük hesapları bir kenara bırakalım, el ele verelim ve bu kronikleşmiş sorunu el birliğiyle, mevzuat çerçevesinde kökten çözelim.
Bu sorun parti, siyaset, ideoloji üstüdür; bu sorun hepimizin çoluk çocuğunun sağlık davasıdır. İzmir Gıda Çarşısı acilen radikal, tavizsiz bir “sektörel temizlik ve dönüşüm” sürecine girmelidir. Gıda dışı tüm iş kolları, kendilerine uygun sanayi sitelerine kademeli ama hızlı bir şekilde taşınmalıdır.
Bir araştırmacı yazar olarak ama her şeyden önce bu şehirde yaşayan bir vatandaş olarak haykırıyorum: Bu sorun çözülene, o çarşı mevzuata ve hijyen şartlarına pırıl pırıl uygun hale gelene kadar bu işin peşini bırakmayacağım!
Her platformda yazmaya, sormaya ve sorumluların yasal görevlerini takip etmeye devam edeceğim. İzmir halkı sahipsiz değildir!
Konu ile ilgili sorunların çözümlenmesi başta tüm İzmirliler olmak üzere milyonlarca kişinin beklentisidir. Yetkililerin konuya duyarlı olması vatandaşların talebidir.